آنچه که به یک مجموعه تولیدی اعتبار می دهد کیفیت محصول و تطبیق آن با نظام های سنجشی و استاندارهای پذیرفته شده است و معاونت تضمین کیفیت چنانکه از نام آن پیداست وظیفه ضمانت کیفی محصولات را بر عهده دارد.اینکه این وظیفه و دشوار چگونه انجام می شود و مگا موتور چگونه توانسته افزون بر تولید قطعات و مجموعه سازی ،ارتباطات خودرا در این زمینه با بیش از 200شرکتی که با آنها سروکار دارد ساماندهی و مدیریت کند، پرسش هایی است که پاسخ آن را در گفتگو با مهندس حمید کربلایی رضا، معاون تضمین کیفیت مگاموتور می خوانید:
فرايند تضمين كيفيت در مگاموتور چگونه است و بر اساس چه معیارها و استانداردهایی بر محصولات تولیدی نظارت کیفی میشود؟
معاونت تضمين كيفيت با بهره گيري از 5 مديريت شامل مدير كيفيت موتور، مدير كيفيت گيربكس مدير كيفيت اكسل ، مديريت آزمايشگاهها و مديريت نظام هاي كيفي هاي و رضايت مشتري با پشتوانه نيروهاي متخصص و داراي تحصيلات عاليه ، همچنين با برون سپاري بخشي از فعاليتهاي تضمين كيفيت شامل بازرسي قطعات و مجموعه ها ، مميزي فرايند ساخت به شركت هاي مميز فرايند نظارت بر كيفيت محصولات را از ابتداي توليد در شركت هاي قطعه ساز تا محصول نهايي را بر عهده دارد. در اين راستا معاونت تضمين كيفيت از ابتداي شناسايي تامين كنندگان توسط واحد تامين با شركت در ارزيابي هاي پيش از توليد نمونه اوليه و ايفاي نقش تعيين كننده در انتخاب سازندگان نقش نظارتي خود را در سازمان آغاز مي نمايد. واحد تضمين كيفيت پس از تاييد سازنده در ارزيابي پيش از توليد نمونه اوليه، اقدام به بررسي نمونه هاي ارسالي از سازندگان مي نمايد ، در صورت تاييد نمونه ها و پس از عقد قرار داد با سازنده توسط معاونت تامين ، ارزيابي پيش از توليد يك روز خط توسط اين معاونت برنامه ريزي شده و با همكاري واحد هاي تامين و مهندسي ارزيابي انجام مي شود در كسب امتياز لازم در اين ارزيابي، سازنده محموله اي به اندازه توليد يك روزخط سازنده به مگاموتور ارسال مي نمايد در اين راستا آزمايش ها و تستهاي لازم و بررسي شرايط مونتاژپذيري و كيفي در خط توليد توسط كارشناسان واحد تضمين كيفيت پايش و كنترل مي گردد. در صورت تاييد مجوز دريافت محموله از سازنده توسط معاونت تضمين كيفيت صادر مي شود. بعد از شروع توليد انبوه توسط سازندگان گروه هاي كيفي با بهره گيري از شركت هاي مميز فرايند و نظارت دوره اي كارشناسان كيفي و همچنين دريافت بازخوردهاي مشتريان از طريق شاخصهاي مانند c/100 قطعات ، نمره منفي نقش نظارتي خود را ايفا مي نمايد..
کاهش نمره منفی قطعه سازان وکاهش برگشتی های قطعات همواره از موارد مورد تاکید مدیریت سایپا و مگا موتور بوده است ، این معاونت با استفاده از ابزارها و اختیارات نظارتی که به آن اشاره کردید تاکنون در این زمینه چه دستاوردهایی داشته است؟
كنترل كيفيت در خطوط توليد شركتهاي پيمانكار با همكاري واحدهاي كنترل كيفيت شركت هاي همكار شركت هاي مميز فرايند و ارزيابي هاي فرايند ساخت توسط گروه هاي كيفيت انجام مي شود. همچنين جهت بهبود محصولات با پايش شاخص هاي برگشتي از مشتريان ، نظر سنجي از مشتريان و آديت تفصيلي ايدرو پروژه هاي بهبود توسط اين معاونت تعريف مي گردد و با همكاري ديگر و احد هاي سازمان اجرا مي شود.
با بهره گيري از اقدامات انجام شده در طول ساليان گذشته شاخص C/100 قواي محركه را از 91 در سال 81 به 47 در سال 87 و همچنين PPM برگشتي قواي محركه را از 5500 در سال 81 به 3500 در سال 87 و شاخص نمره منفي پرايد را از 9.93 در سال 84 به 1.9 در سال 87 برساند اين امر نمايانگر اثر بخشي اقدامات انجام شده در اين معاونت در طي ساليان گذشته مي باشد.
در همین رابطه بفرمایید که رتبه بندی و امتیاز دهی به قطعه سازان چگونه و بر اساس چه مدل های سنجشی انجام می شود؟
رتبه بندي سازندگان مگاموتور جهت مشخص نمودن سطح توانمندي شركتهاي تامين كننده مگاموتور با محوريت مديريت نظام هاي كيفي و رضایت مشتري صورت پذيرد در اين راستا مدل MFQM ( MANAGMENT MEGA MOTOR FUNDATION QUALITY / با بهره گيري از مدل تعالي سازماني EFQM و بر اساس استاندارد ISO/ TS16949:2002 تدوين شد و از سال83 تا كنون سازندگان مگاموتور بر اساس اين مدل و توسط تيم هاي مركب از نمايندگان نظام كيفي و ارزيابي ، گروه هاي كيفي ، مهندسي و تامين مورد ارزيابي قرار گرفتند و لوح رتبه سازندگان پس از امضاء مدير عامل به سازندگان ابلاغ گرديده است رتبه هاي صادر شده به واحد تامين جهت تاثير رتبه ها در MRP سازندگان ارائه مي گردد.
امتياز ارزيابي بر اساس مدل MFQM ماحصل 9 معيار مي باشد و در اين معيارهاي 9 گانه كليه توانمنديهاي سازمان از نظر رهبري، استراتژي، منابع انساني منابع و امكانات، فرايندهاي ساخت و نتايج حاصل از اين فعاليتها در قالب نتايچ مشتريان ونتايج كاركنان، نتايج جامعه و نتايج كليد عملكرد در نظر گرفته مي شود
رتبه سازندگان با توجه به اظهارنامه ارسالي شركت سازنده بر اساس اين 9 معيار و بازديد از محل صورت گرفته ، مشخص مي شود. بعد از هر ارزيابي گزارش بازخورد براي سازندگان ارسال شده و متناسب با رتبه آنها برنامه بهبود دريافت مي گردد. سازندگاني كه در حوزه رتبه B قرار گيرند مجددا 24 ماه بعد ارزيابي مي شوند ولي سازندگان رتبه C پس از گذشت تنها 12 ماه مجددا ارزيابي مي شوند و سازندگان رتبه D از چرخه تامين مگاموتور حذف مي شوند.
همچنين قبل از ارزيابي و رتبه بندي براي سازندگان آموزشي هاي اين مدل به صورت رايگان در مگاموتور انجام مي شود و قبل از ارزيابي از سازندگان اظهار نامه اي اساس مدل مذكور دريافت مي گردد اين امر موجب منحصر بفرد شدن روش ارزيابي مگامتور در شكرتهاي خودرو ساز گرديده است و در ارزيابي هاي انجام شده از مگامتور در قالب مدل هاي تعالي سازماني نيز مدل MFQM همواره جز نقاط قوت سازمان بوده است.
از ديگر اقدامات صورت گرفته در سطح تامين كنندگان مي توان به اجراي پروژه هاي ارتقا كيفيت سازندگان اشاره نمود پروژه هاي ارتقا در دو فاز طي سال هاي 83 و 86 اجرا شدند و بيش از 70 سازنده با حمايت هاي مالي مگاموتور و سازمان گسترش موفق به ارتقای سيستم مديريت كيفيت خود گرديدند.
اگر چه مشتریان مستقیم مگاموتور خودرو سازان هستند اما در نهایت این مردم هستند که به عنوان مشتری نهایی، مصرف کننده نهایی تولیدات گروه مگا موتور هستند،نظرات مشتریان در این سازو کار نظارتی که به آن اشاره نمودید چگونه دریافت، بررسی و اعمال می شود؟
يكي از مهمترين ورودي ها جهت تعريف برنامه هاي بهبود، نظرات و انتظارات مشتريان مي باشد. مديريت نظام هاي كيفي و رضايت مشتري مگاموتور، وظيفه نظرسنجي از مشتريان را بر عهده دارد در اين راستا مشتریان مگاموتور در چهار دسته بندی شامل:
1. شركت هاي خودروساز مانند سايپا، پارس خودرو، زامياد.
2. شرکت های خدمات پس از فروش شامل سايپا يدك، و خدمات پس از فروش زامیاد.
3. مصرف كنندگان نهايي خودرو.
4. تامین کنندگان و تولید کنندگان قطعات.
تقسيم بندي مي شوند.
در خصوص بند اول و دوم، نظر سنجي از مشتريان خودروساز و خدمات پس از فروش هر شش ماه يك بار صورت مي پذيرد و نتايج آن پس از تحليل هاي انجام شده براي مديريت ارسال مي گردد.
در خصوص بند سوم، نظرسنجي از مشتريان نهايي (مصرف كنندگان خودرو) به منظور دريافت نظرات مصرف كنندگان در خصوص قواي محركه در سطح شهر و نمايندگي هاي مركزي سايپا يدگ بصورت ماهيانه انجام مي شود. نتايج اين نظر سنجي هاي در قالب نمودارهاي آماري هرسه ماه يك بار تهيه شده و به گروه هاي كيفي جهت تعريف پروژه هاي بهبود ارسال مي گردد.
در خصوص بند چهارم، مطابق آئین نامه کلیم سایپا از سال 82 تا کنون به صورت دوره های سه و چهار ماهه (سه یا چهار بار در سال) با حضور نمایندگان گروه های کیفی، سایپا، سایپا یدک و زامیاد و سازندگان قطعات در محل ساخت قطعات در کارخانه ها و کارگاه های تولیدی، اقدام به انتقال نظرات و تبادل رضایتمندی از کیفیت یا شکایات مربوطه در این خصوص اعمال می گردد.
هم چنين به جهت اطلاع از وضعيت كيفي محصولات نمايندگاني از طرف معاونت تضمين كيفيت در خطوط توليد مشتريان و نمايندگي هاي مركزي خدمات پس از فروش مستقر بوده و گزارشات خود را به صورت روزانه به گروه هاي كيفي ارسال مي نمايند.
در خصوص شكايات مشتريان نيز نمايندگان مگا موتور با مشاركت در كميته شكايات مشتريان سايپا جهت بررسي شكايات صورت گرفته اقدامات لازم را انجام مي دهد.
4.با توجه به نتايج حاصل از برگشتي دريافت كالا ، خطوط توليد ، خطوط مشتريان و خدمات پس از فروش، تعداد اخطارها و هشدارهاي كيفي كارنامه كيفي سازندگان بصورت شش ماهه تهيه مي گردد اين كارنامه نشانگر وضعيت كيفيت قطعه سازندگان مي باشد و براساس نتايج حاصله آن از سازندگان برنامه هاي بهبود دريافت مي شود و مورد پايش قرار مي گيرد با مقايسه روند نتايج و ميزان دستيابي به اهداف در دوره هاي بعدي ميزان اثربخشي اقدامات انجام شده تعيين مي گردد.
همچنين مگاموتور با عقد قرارداد با شركت هاي مميز فرايند و استقرار اين بازرسان در خطوط توليد سازندگان اقدام به پايش و كنترل سازندگان مي نمايد در اين راستا شركت هاي بازرس بصورت ماهيانه گزارش اقدامات صورت گرفته را به همراه نتايج مميزي فرايند ساخت سازندگان به گروه هاي كيفي ارسال مي نمايند.
با توجه به موارد ذكر شده نظارت سازندگان بر مبناي ايجاد كيفيت در حين توليد محصول با اجراي ضد خطا سازي فرايندهاي توليد سازندگان جهت جلوگيري از بوجود آمدن محصول نامنطبق مي باشدو جنبه هاي تضمين كيفيت فرايند توليد بسيار رنگ تر و با اهميت تر از ديدگاه كنترل كيفيت قطعات توليد شده مي باشد.
صرف نظر از بحث های مربوط به نظارت ها و کنترل های کیفی ، آنچه که مهم است تضمین کیفیت و استمرار و حفظ استاندارد های کیفی محصول است، این هدف چگونه می تواند محقق شود؟
با توجه به نتايج حاصل از برگشتي دريافت كالا ، خطوط توليد ، خطوط مشتريان و خدمات پس از فروش، تعداد اخطارها و هشدارهاي كيفي كارنامه كيفي سازندگان بصورت شش ماهه تهيه مي شود، اين كارنامه نشانگر وضعيت كيفيت قطعه سازندگان مي باشد و براساس نتايج حاصله آن از سازندگان برنامه هاي بهبود دريافت مي شود و مورد پايش قرار مي گيرد با مقايسه روند نتايج و ميزان دستيابي به اهداف در دوره هاي بعدي ميزان اثربخشي اقدامات انجام شده تعيين مي گردد.
همچنين مگاموتور با عقد قرارداد با شركت هاي مميز فرايند و استقرار اين بازرسان در خطوط توليد سازندگان اقدام به پايش و كنترل سازندگان مي نمايد در اين راستا شركت هاي بازرس بصورت ماهيانه گزارش اقدامات صورت گرفته را به همراه نتايج مميزي فرايند ساخت سازندگان به گروه هاي كيفي ارسال مي نمايند.
با توجه به موارد ذكر شده نظارت سازندگان بر مبناي ايجاد كيفيت در حين توليد محصول با اجراي ضد خطا سازي فرايندهاي توليد سازندگان جهت جلوگيري از بوجود آمدن محصول نامنطبق مي باشدو جنبه هاي تضمين كيفيت فرايند توليد بسيار رنگ تر و با اهميت تر از ديدگاه كنترل كيفيت قطعات توليد شده مي باشد.
در این زمینه با چه مشکلات و چالش هایی مواجه هستید؟
فعاليتها و حركت توليدي صنعتي هر چند اشتغال زا مي باشد ولي دشواريهاي خاص خود را دارست. چالش هايي كه در مسير حركت قواي محركه وجود دارد ، يكي مبحث افزايش كيفيت باحفظ قيمتها و حتي در پاره اي از موارد كاهش قيمت قطعات و مجموعه ها است كه اين امر نياز به پتانسيل فكري بالا واستفاده از امكانات سخت افزاري و نرم افزاري در راستاي افزايش بهره وري مي باشد و اين چالش جدي سازندگان خصوصاً توليد كنندگاني است كه با ساختار هاي سنتي و سنگين و با بهره وري پائين قطعه توليد مي نمايند.
چالش ديگري كه درحوزه كيفيت مطرح مي باشد. مباحث نياز توليد كنندگان جهت ارتقاء در حوزه نظامهاي كيفيت مي باشد كه بايستي از پشتيباني شركتهاي مشتري در حوزه هاي آموزش ، مالي ، قرارداد با شركتهاي ارائه خدمات و غيره بايستي برخوردار باشند و اين امر احتياج به حمايت وزارت صنايع و سازمان گسترش صنايع مي باشد.
باتوجه به استانداردها و شاخص های کیفی بین المللی ، مگاموتور از لحاظ این معیارها در چه سطحی سنجیده می شود و چه جایگاهی دارد؟
مگاموتور به عنوان تنها شركت مستقل توليد و تامين كننده قواي محركه دارا ي رنجيره تامين بالغ بر 350 شركت قطعه ساز در ايران مي باشد كه از اين نظر در خاورميانه بي نظير مي باشد.امكانات توليدي مانند خط توليد موتور تندر 90 يكي از پيشرفته ترين و مجهزترين خوطو توليد در جهان مي باشد. همچنين آزمايشگاه مگاموتور امكانات تست انواع موتورهاي توليد شده دارد. اجراي پروژه هاي بهبود مانند موتور clc و انزكتوري نمودن موتور خودروهاي پرايد و نيسان جهت دستيابي به استانداردهاي آلايندگي Euro2,3 از ديگر شاخصهاي شركت مگاموتور مي باشد.
همچنين با توجه به اخذ گواهينامه هاي مختلف نظير iso/TS16949 ، تقدير نامه تعالي و .. مي توان اذعان نمود مگاموتور يكي از شركتهاي پيشرو در راستاي اخذ گواهينامه و استانداردهاي نظامهاي كيفيت و تعالي است.
با توجه به رويكرد كلي وزارت صنايع و مديريت عامل سايپا در جهت كاهش هزينه ها و افزايش كيفيت چه راهكارهايي جهت افزايش كيفيت توام با كاهش هزينه وجود دارد؟
ما معتقديم افزايش كيفيت همواره موجب كاهش هزينه هادر كوتاه مدت يا بلند مدت ميگردد از بارزترين مصداق هاي موجود كه در كوتاه مدت موجب كاهش هزينه و افزايش كيفيت مي گردد مي توان به تغيير در فرايند توليد قطعات اشاره نمود به طور مثال با كاهش ايستگاههاي توليدي از طريق بالا بردن سطح اتوماسيون خطوط توليد موجبات افزايش تيراژ توليد، كاهش نقش نيروي انساني در كيفيت محصولات فراهم مي آيد
از ديگر روش ها مي توان به تغيير طرح قطعات اشاره نمود كه در بلند مدت موجب كاهش هزينه هاي مربوط به گارانتي قطعات مي گردد و ضمن كسب رضايت مشتريان كاهش هزينه نيز حاصل مي گردد